आधुनिकसंस्कृतसाहित्यस्य क्षेत्रे अनेके प्रतिभासम्पन्नाः कवयः जन्म लेभिरे, ये न केवलं शास्त्रीयपरम्परायाः अनुसरणं कृतवन्तः, अपि तु तां परम्परां समकालीनजीवनसन्दर्भे पुनर्नवीनरूपेण प्रस्तुतवन्तः। प्रस्तुतं शोधपत्रम् षण्णां प्रमुखाधुनिकसंस्कृतकवीनां काव्यरचनासु निहितं जीवनदर्शनं समीक्षात्मकदृष्ट्या विश्लेषयति। एतेषु कविषु श्री गणपति शास्त्री, श्री नित्यानन्द शास्त्री, श्री अभिनवभर्तृहरि, श्री सत्यदेव वशिष्ठ, श्री पण्डित क्षमाराव, श्री वागीश शास्त्री च समाविष्टाः सन्ति। अस्मिन् अनुसन्धाने मिश्रितपद्धतिः अवलम्बिता अस्ति, यत्र अन्तर्वस्तुविश्लेषणम्, सर्वेक्षणम्, एवं सांख्यिकीयविश्लेषणम् समाविष्टम् अस्ति। अध्ययनस्य न्यादर्शः ४७८ प्राथमिकस्रोतान् समाविशति, येषु ४२ काव्यग्रन्थाः, ३२ विशेषज्ञसाक्षात्काराः, एवं २३५ पाठकसर्वेक्षणप्रपत्राणि सन्ति। विश्लेषणपरिणामाः दर्शयन्ति यत् आधुनिकसंस्कृतकाव्ये अस्तित्ववादिचेतना (३६.४%), वेदान्तदर्शनप्रभावः (३०.५%), कर्मयोगभावना (२८.०%), मानवतावादः (२५.७%) च प्रमुखतया विद्यन्ते। Chi-square परीक्षणम् (χ²=१२.०३, p<०.०५) एवं ANOVA (F=१४.२१, p<०.०००१) सांख्यिकीयदृष्ट्या सार्थकान् परिणामान् प्रस्तुतवन्तः।

मुख्यशब्दाः: आधुनिकसंस्कृतकाव्यम्, जीवनदर्शनम्, अस्तित्ववादः, वेदान्तप्रभावः, अन्तर्वस्तुविश्लेषणम्, कर्मयोगः, सांख्यिकीयअध्ययनम्

Cite this Article: 

मयूरी राजराजेश्वरी पांडा¹, डॉ. शालिनी सिंह² (2026). आधुनिकसंस्कृतकवीनां काव्येषु जीवनदर्शनस्य समीक्षात्मकम् अध्ययनम्. The Research Dialogue, Open Access Peer-reviewed & Refereed Journal, Pp.768–774, Volume-04, Issue-04, January-2026, https://theresearchdialogue.com/